AKSIJALNI LEŽAJEVI VELIKOG PREČNIKA

Aksijalni ležajevi velikog prečnika su obrtni uredjaji sa otporom kotrljanja, pogodni da prihvate svaku kombinaciju opterečenja aksijalnom i radijalnom silom uz istovremeno delovanje obrtnog i poprečnog momenta.

Upotrebljavaju se kao obrtna postolja građevinskih, transportnih i drugih mašina, postrojenja i uređaja, tj. svuda gde se obrtna nadgradnja vezuje za stabilno postolje uz velika statička i dinamička opterećenja silama i momentima.

Категорија: Ознака:

Опис

This post is also available in: enEnglish (енглески)

Prednost nad klasičnim konstrukcijama obrtnih postalja:

  • jednim ležišnim elementom prihvataju se i prenose sve komponente opterećenja
  • bitno je smanjena ugradna visina
  • slobodan je središnji prostor za smeštaj pojedinih delova konstrukcije
  • neposredno jo ozubljen jedan ležišni prsten za pogon okretanja
  • uležištenje je jednostavno, a ugradnja jednostavna i brza
  • jednostavno održavanje

Osnovni tipšovi iz našeg programa su:

  • dvoredni aksijalni kuglični ležaj
  • jednoredni kuglični ležaj sa četiri tačke dodira

Spoljašnji prečnik ležaja je od 400 do 2500 mm

Jedan ležišni prsten je ozubljen spolja ili iznutra. Ozubljenje je sa pravim zubima.

Zaptivanje lavirintsko, izvedeno je konstruktivno, ili gumenim zaptivkama.

Podmazivanje unrverzalnom litijumovom mazivom mašću (2 ili 3 po NLGI gradaciji). Mazalice su stanadardne konične AM 10X1.

Ležišni prstenovi su od hromovog ili hrom-molibdenovog čelika za poboljšanje, dobijeni bešavnim valjanjem.

Staze kotrljanja su indukciono okaljene.

Tabela 1: Maksimalne vrednosti zazora, aksijalnog i radijalnog bacanja

Prečnik kortrljanja (mm) Max zazor (mm) Maksimalno bacanje
Aksijalno Radijalno
do  700 0,6 0,15 0,4
do 1000 0,8 0,20 0,6
do 1500 1,2 0,25 0,8
do 2000 1,5 0,30 1,0
do 2500 1,8 0,35 1,2

IZBOR LEŽAJA

Prilikom izbora ležaja potrebno je uzeti u obzir:

  • veličinu i kombinaciju opterećenja
  • učestalost prosečnog i maksimalnog opterećenja; pojavu udarnih opterećenja
  • uslove eksploatacije
  • krutost pripadajuće konstrukcije
  • željeni vek trajanja
  • moguće i potrebne konstuktivne dimenzije

Pojedine komponente opterećenja su:

  • aksijalna sila je rezultanta svih sila paralelnih osi ležaja
  • radijalna sila je rezultanta svih sila normalnih na osu ležaja
  • ukupni momoent je rezultirajući moment svih sila u odnosu na tačku preseka ravni ležaja i ose ležaja
  • obrtni moment je aksijalna komponenta ukupnog momenta (za uzdužnu osu ležaja)
  • poprečni moment je radijalna komponenta ukupnog momenta (za osu u ravni ležaja)

Na prospektimna pojedinih tipova ležaja date su dimenzije i pripadajući dijagrami maksimalno dopuštenih opterećenja za svaki ležaj ponaosob. (Slika A)

AKSIJALNI LEZAJEVI - SLIKA A

Dvoredi kuglični aksijalni ležaj DK 232.6.4.S sa pripadajućim dijagramom dopuštenih opterećenja: statičkog (S), dinamičkog (D) i opterećenja vijaka (V)

Na dijagramima je naznačeno:

  • granična kriva dopuštenog statičkog opterećenja, S.
  • granična kriva dopuštenog dinamičkog opterećenja, D.
  • granična kriva dopuštenog opterećenja vijaka, V.

U tabeli sa dimenzijama data je dopuštena obimna sila na zupčaniku.

Tabela 2: Ekvivalentno opterećenje

Tip ležaja Kombinacija opterećenja Ekvivalentno opterećenje
aksijalna sila poprečni moment
jednoredi 1 (Fa + Fr) ∙ k M ∙ k
2 (1,2 Fa + 2,7 Fr) ∙ k 1,2 M ∙ k
dvoredi Fa ∙ k M ∙ k
Fa – aksijalna sila

Fr – radijalna sila

M – poprečni moment

k – faktor opterećenja

Pri određivanju statičkog opterećenja mora se uračunati i potrebno probno preopterećenje.

Pri određivanju dinamičkog opterećenja uzima se puno radno opterećenje.

Kod uređaja za dizanje tereta, sa protivtegom, računa se i suprotni moment (bez tereta) koji može biti preovladavajući za dinamičko opterećenje ležaja.

Ekvivalentno opterećenje određuje se prema tablici 2.